Бусадтай хуваалцах
Ази тивээс үүсэл гаралтай ургамал бөгөөд хоол хүнс, эмчилгээ болон арьс арчилгаанд түгээмлээр ашиглагддаг билээ. Энэхүү ургамал нь терпеноид (terpenoid) төрлийн молекулуудыг ихээр агуулдаг юм. Агуулагддаг хамгийн гол 4 терпеноидууд: азиатийн хүчил (asiatic acid), мадекасийн хүчил (madecassic acid), азиатикосид (asiaticoside), мадекасосид (madecassoside). Терпеноид молекулуудаас гадна *антиоксидант болон *хюмектант үйлчилгээтэй бодисуудыг агуулдаг.
Арьсанд үзүүлэх үйлчилгээ:
Ямар арьсанд тохирох вэ?:
Ямар ч төрлийн арьстай, арьсны асуудалтай байсан cica тэдгээр асуудлыг шийдэх боломжтой. Ихэнх тохиолдолд cica нь эмзэгшиж цочирдсон арьсыг тайвшруулах, нөхөн сэргээх үйлчилгээгээр хэрэглэгддэг байна. Цочирч эмзэгшсэн арьс гэж эмзэг мэдрэмтгий арьс ба батгатай арьсыг хэлнэ. Мөн хөгшрөлтийн улмаас доройтож буй бүх төрлийн арьсанд нэн ач тустай.
*Антиоксидант (antioxidant)
Чөлөөт радикалтай (free radicals) тэмцэх үйлчилгээг эсвэл чөлөөт радикалтай тэмцэх үйлчилгээтэй молекулыг хэлнэ.
*Хюмектант (humectant)
Агаараас чийгшлийг татаж эсвэл арьсны гүнээс ууршин гадагшлах гэж буй чийгшлийг арьсны дээд давхаргад хуримтлуулж улмаар тухайн давхаргыг чийгшүүлж арьсны чийгшлийг хадгалах чадварыг хэлнэ.
*Коллаген (collagen)
Хүний биед хамгийн ихээр байдаг уураг билээ. Коллаген нь арьсны дунд давхарга болох жинхэнэ арьсны давхаргад (dermis) байдаг бөгөөд арьсыг чанга байлгаж унжихаас нь сэргийлдэг. Гэхдээ нас ахих тусам коллагены хэмжээ багасдаг тул арьс улмаар унжиж үрчлээтэж хөгширдөг байгаа.
*Чөлөөт радикал (free radicals)
Эсийн бодисын солилцооны үеэр үүсдэг тогтворгүй молекул бөгөөд ДНХ (DNA), липид тосон молекул (lipid), уураг (protein) гэх мэт эд эсийн молекулуудыг гэмтээх чадвартай. Нас ахих тусам биеийн чөлөөт радикалтай тэмцэх чадвар нь доройтдог тул элдвийн өвчин эмгэг үүсэх нь өндөр боломжтой болохын сацуу хөгшрөлтийн процесс хурдасдаг. Улмаар арьс хөгширч үрчлээс, нөсөө ихээр үүсдэг. Чөлөөт радикал нь эсийн бодисын солилцооны үеэр үүсэж бий болохоос гадна нарны хорт туяа болон бусад гаднын хүчин нөлөөнөөс (эрүүл бус хооллолт, тамхи, стресс, агаарын бохирдол гэх мэт) болж үүсэх боломжтой.
Lactic acid нь арьсны үхэжсэн эсийг гуужуулахад тусалдаг гуужуулагч альфа-гидрокси хүчил юм. Энэхүү найрлага нь үхэжсэн эсийн хуримтлалыг зөөлөн гуужуулснаар таны арьсыг зөөлрүүлж, толигор болгож, ерөнхий бүтцийг сайжруулахад тусална. Lactic acid нь барзгар арьсыг зөөлрүүлэхэд тустай. Энэхүү гуужуулагч бодис агуулсан бүтээгдэхүүн нь хуурай, эмзэг арьсанд тохиромжтой, учир нь энэ нь хамгийн зөөлөн альфа-гидрокси хүчлийн нэг бөгөөд нэмэлтээр арьсыг чийгшүүлэх үйлчилгээтэй.Lactic acid-г ихэвчлэн бусад арьс арчилгааны найрлагатай хамт хэрэглэдэг, учир нь түүний зөөлөн гуужуулагч нөлөө нь бүтээгдэхүүнийг шингээхэд саад болох үхэжсэн арьсны давхаргыг багасгахад тусалдаг. Альфа-гидрокси сүүн хүчлийн болон бета-гидрокси салицилийн хүчлийн хослол нь барзгар эсвэл товойсон арьсны бүтцийг сайжруулах бүтээгдэхүүнүүдэд онцгой үр дүнтэй байдаг.Lactic acid-н гуужуулагч нөлөө нь таны арьсыг нарны гэмтэлд илүү өртөмтгий болгодог тул нарнаас хамгаалах тосоо араас нь заавал түрхээрэй.
Анх чихрийн нишингээс гаргаж авсан Glycolic acid /гликолийн хүчил/ нь арьс арчилгаанд хамгийн өргөн хэрэглэгддэг, үр дүнтэй альфа-гидрокси хүчлүүдийн нэг юм. Гликолийн хүчил нь арьсыг зөөлөн гуужуулж, толигор, зөөлөн, цэвэрхэн, эрүүл гэрэлтсэн харагдуулдаг.Гликолийн хүчил нь гуужуулагч альфа-гидрокси хүчил (AHA) юм. Энэ нь бүх AHA (сүүн хүчлийг оролцуулан) дотроос хамгийн бага молекул жинтэй тул арьсанд амархан нэвтэрч чаддаг. Энэхүү байгалийн аргаар гадагшлуулах үйл явц нь үхэжсэн арьсны эсийг арилгаж, шинэхэн, эрүүл арьстай болоход тусалдаг.Энэхүү зөөлөн химийн гуужуулагч нь нүхжилтийг мэдэгдэхүйц агшааж, арьсыг зөөлрүүлж, толигор болгож, бүтцийг сайжруулахад тусалдаг. Гликолийн хүчил нь томорсон нүх, хөгшрөлтийн харагдах шинж тэмдгийг арилгахад зориулагдсан арьс арчилгааны найрлагад агуулагддаг.Гликолийн хүчил нь өдөр тутмын арьс арчилгааны нэг хэсэг болгон хэрэглэвэл бүх төрлийн арьсанд зөөлөн гуужуулах үйлчилгээ үзүүлдэг. Томорсон нүх, хар батга, үрчлээс, нөсөө толбо, батгатай арьстай хүмүүст тохиромжтой. Хуурай, мэдрэмтгий арьстай, цочролд өртөмтгий арьстай хүмүүс бага хувийн найрлагатай бүтээгдэхүүнийг хэрэглэхийг зөвлөж байна.Гликолийн хүчил агуулсан бүтээгдэхүүнийг хэрэглэхэд таны арьс нарны туяанд мэдрэмтгий байх байдлыг нэмэгдүүлдэг тул нарны тосоо араас нь заавал түрхэх шаардлагатай.Гликолийн хүчлийг олон тооны нэмэлт арьс арчилгааны найрлагатай хослуулж болно. Гликолийн хүчлийг бета-гидрокси салицилийн хүчил (BHA) эсвэл альфа-гидрокси сүүн хүчил (AHA) зэрэг бусад ижил төрлийн арьс арчилгааны хүчлүүдтэй хослуулан хэрэглэж болно.
Ниацинамид (мөн никотинамид гэгддэг) нь арьсыг эрүүл харагдуулахад зайлшгүй шаардлагатай Витамин В3-ийн нэг хэлбэр юм. Өдөр тутмын арьс арчилгааны нэг хэсэг болгон хэрэглснээр ниацинамид нь арьсыг тайвшруулж, трансэпидермисийн усны алдагдлыг (TEWL) бууруулж, арьсны дээд давхаргын чийгшлийг нэмэгдүүлдэг.Ниацинамид нь арьсыг гэрэлтүүлж, чийгшүүлэх шинж чанартай тул арьс арчилгааны найрлагад ихэвчлэн ордог. Ниацинамидыг арьс арчилгааны нэг хэсэг болгон хэрэглэвэл арьсыг илүү толигор, зөөлөн, гэрэлтсэн харагдуулна. Мөн ниацинамид нь таны арьсны тосны үйлдвэрлэлийг тэнцвэржүүлж, тослог арьстай, нүх сүв бөглөрсөн хүмүүст ашигтай бодис болдог болохыг судалгаагаар тогтоожээ.Ниацинамид нь антиоксидант шинж чанартай тул хөгшрөлтийн харагдахуйц шинж тэмдгүүд болох үрчлээс, хуурайшилт, нарны толбо зэрэг чөлөөт радикалуудтай тэмцэхэд тусалдаг. Ниацинамидын антиоксидант шинж чанар нь арьсыг тайвшруулж, арьсны улайлт, жигд бус байдлыг багасгахад тусалдаг.Ерөнхийдөө ниацинамид нь бусад олон төрлийн арьс арчилгааны найрлагатай нийцдэг. Энэхүү олон талт байдлыг ниацинамидын гол давуу тал гэж үздэг.Ниацинамид агуулсан найрлага нь ерөнхийдөө сайн тэсвэртэй бөгөөд арьсыг цочроох эрсдэл багатай байдаг. Энэ нь ниацинамидын бүтээгдэхүүнийг ихэвчлэн мэдрэмтгий, өө сэвтэй арьстай зэрэг ихэнх арьсанд тохиромжтой, зөөлөн, тохиромжтой сонголт гэж үздэг гэсэн үг юм.
Пептидүүд нь хүний биеийн эд, эс бүрт байдаг уургийн жижиг хэсгүүд юм. Эдгээр нь амин хүчлүүдийн богино гинжээс бүрддэг бөгөөд пептидийн холбоо гэж нэрлэгддэг ба химийн бондоор холбогддог. Уураг ба пептидүүд хоорондоо маш төстэй боловч тэдгээрийн гол ялгаа нь хэмжээ юм: пептидүүд нь жижиг бол, уураг нь илүү том.Пептидүүд нь коллаген, эластин зэрэг чухал молекулуудын бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд энэ нь арьсыг чанга, уян хатан, залуу харагдуулахад зайлшгүй шаардлагатай хоёр уураг юм. Нас ахих тусам таны бие эдгээр уургийн хэмжээг бага багаар ялгаруулдаг бөгөөд энэ нь арьсыг сулруулж, хялгасан үрчлээ үүсгэж, бат бөх чанараа алдахад хүргэдэг.Арьсыг залуу харагдуулахаас гадна пептидүүд нь арьсны эрүүл хамгаалалтын бүрхүүлийг (арьсны хамгийн дээд хамгаалалтын давхарга) хадгалахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг болохыг судалгаагаар тогтоожээ.Пептид нь арьс арчилгааны алдартай найрлага бөгөөд хөгшрөлтийн эсрэг чийгшүүлэгч, серум, зовхины тос зэрэгт ордог. Пептид агуулсан найрлага нь үрчлээний харагдах байдлыг багасгахад тусалдаг болохыг судалгаагаар тогтоосон.
